Colorado Eyalet Üniversitesi araştırmacıları, binaların çatılarındaki güneş panellerinin altına ekilen safranın gölgesiz alanlara oranla iki kat fazla ürün verdiğini tespit etti. Güneş enerjisi ile kentsel tarımı birleştiren agrivoltaik sistem, çatı alanlarından yüksek katma değerli baharat ve elektrik üretimini eş zamanlı mümkün kılıyor.
Denver’da bulunan CSU Spur yerleşkesinde yürütülen denemelerde, ışığın yüzde 40’ını geçiren güneş panelleri altına safran parselleri kuruldu. İncelemeler sonucunda, panellerin yarattığı gölgede yetişen bitkilerin açık çatıya kıyasla iki kat daha çok çiçek açtığı ve aynı oranda kurutulmuş ürün sağladığı belirlendi. Yeşil çatı zeminindeki süzek, besin değeri düşük toprak yapısı ile sert mikroiklim şartlarının bu bitki türü için elverişli ortam oluşturduğu kaydedildi.
İdeal Işık Oranı ve Panel Yüksekliği
Araştırmacılar Jennifer Bousselot ve Reece Bailey tarafından hazırlanan raporda, aşırı gölgenin verimi düşürebileceği ve panellerin topraktan 1,8 ila 2,4 metre yüksekliğe yerleştirilip yüzde 30 ila 40 ışık geçirmesi gerektiği aktarıldı. Doğu Fas’ta 24 ay süren bir başka saha çalışmasında ise en yüksek verim yüzde 30 gölgeleme seviyesinde sağlandı. Değişen iklim koşulları ve ölçüm metotları sebebiyle her yapıya uyacak tek bir standart ışık oranının bulunmadığı ifade edildi.
Beş Yıllık Gelir Projeksiyonu ve İş Gücü İhtiyacı
Colorado ekibinin 46 kilovatlık çatı paneli ve yaklaşık 405 metrekarelik ekim alanı üzerinden yaptığı hesaplamada, 5 yıllık net gelirin yaklaşık 61 bin dolara (yaklaşık 3 milyon lira) ulaşabileceği öngörüldü. Modelde gramı 35 dolar olan safran, tanesi 25 sent olan soğanlar ve 5 yılda 13 bin 470 dolarlık elektrik katkısı baz alınırken; ilk yıl harcamalarının geliri aştığı ve ilk panel kurulum maliyetlerinin bu bütçeye dahil edilmediği bildirildi.
Üretim sürecindeki en kritik aşamayı ise yoğun el emeği oluşturuyor. Vermont Üniversitesi verilerine göre 1 gram kuru safran elde etmek amacıyla 159 ila 179 çiçeğin tepeciklerinin tek tek elle ayrılması gerekiyor. Ekim ve kasım aylarındaki hasadın ana tarım döneminin bitimine denk gelmesi, üreticiler açısından ek bir mevsimsel kazanç imkanı doğuruyor.
Panellerin sağladığı gölgelendirme su ihtiyacını ve bitkilerdeki ısı stresini azaltırken, dikimden hasada kadar tüm adımların el işçiliği istemesi nedeniyle çatı sistemlerinin kurulum ve işletim süreçlerinde planlı bir yönetim gerekiyor.
