Nepal’in Himalaya bölgesinde buzul çökmesi sonucu meydana gelen ve 1.451’den fazla insanın yaşamını yitirmesine yol açan büyük sel felaketi, ülkede milyarlarca dolarlık ağır hasara neden oldu. Beş bölgede yaklaşık 1,6 milyon kişiyi doğrudan etkileyen yıkım, uluslararası iklim adaleti ve acil tazminat çağrılarını yeniden küresel gündeme taşıdı.
Felaketin Büyüklüğü ve İnsani Bilanço
Resmi durum raporuna göre, 26 Ağustos 2026 tarihinde Langtang/Lirung Dağı’nın kuzeyindeki yüksek irtifa buzul kütlesinin çöküşü, dağ silsilesinde devasa bir kaya tsunamisini tetikledi. Afet bilançosu 19 Eylül 2026 verilerine göre 5.786 kayıp vakasını içerirken, sahaya sevk edilen güvenlik birimleri yürütülen operasyonlarla 13.784 yurttaşı kurtarmayı başardı.
Evlerini kaybeden 1.743 afetzede Rasuwa, Nuwakot ve Dhading bölgelerindeki 27 barınma noktasında yaşam mücadelesi veriyor. Yetkililer, bu merkezlerin haricinde konaklayan aile fertlerine aylık kişi başı 98 ABD doları (15.000 Nepal Rupisi) tutarında dört aylık ödeme planı sundu.
Milyarlarca Dolarlık Hasar ve İhtiyaç Raporu
Hızlı Hasar ve İhtiyaç Değerlendirmesi (RDNA) verileri, felaketin yarattığı net maddi kaybın 2,66 milyar ABD dolarını aştığını ortaya koydu. Altyapının ve yerleşimlerin kapsamlı rehabilitasyonu için yaklaşık 4,72 milyar ABD doları gerekirken, 6 aylık acil insani yardım bütçesi 5,7 milyon ABD doları olarak hesaplandı.
İlk tespitlere göre 41 araç köprüsü, 12 hidroelektrik santrali, 7.570 özel mülk, 48 kamu binası, 18 okul, yedi sağlık tesisi ve 30 kültürel miras yapısı yıkıldı veya ağır hasar aldı. Sosyal yapının iyileştirilmesi sürecinin ise tek başına 685 milyon dolarlık kaynak gerektirdiği belirtiliyor.
Bilimsel Tespitler ve Kayıp Zarar Fonu Başvurusu
Dünya Hava Tahsisi (World Weather Attribution – WWA) bünyesinde çalışan bilim insanları, felaketi “Nepal-Çin sınırındaki Himalayalar boyunca enkaz seline dönüşen feci bir kaya-buz çığı” olarak tanımladı.
Uzmanlar, bölgede son yıllarda daha sık ve yıkıcı hale gelen taşkınlarda iklim değişikliği ile artan sıcaklıkların belirleyici rol oynadığını ifade etti.
Zararların karşılanması amacıyla Kayıp ve Zarar Fonu mekanizmasına resmi müracaatta bulunan Nepal yönetimi, küresel kirleticilerin mali sorumluluk almasını talep etti. Fon yönetimi azami 20 milyon dolarlık desteği gündemine aldı.
Fon yetkilileri ise Nepal’in selin nedenlerine dair yeterli kanıt sunması gerektiğini belirtti.
Uluslararası Diplomasi ve Toplumsal Tepkiler
Dünya Bankası’nın borçlandırmaya dayalı imtiyazlı kredi yaklaşımına karşı çıkan sivil toplum temsilcileri doğrudan hibe ve tazminat verilmesini istiyor. Taleplerini vurgulamak isteyen on genç eylemci, 18 Eylül 2026’da Manaslu Dağı ana kampında açlık grevi başlattı.
Başbakan Balendra Shah ile Dışişleri Bakanı Sisir Khanal’ın, New York’ta gerçekleştirilecek 81. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu toplantılarında ülkenin iklim mağduriyetini ve finansman taleplerini dünya liderlerine aktarması bekleniyor.
