İstanbul’un Taksim, İstiklal Caddesi ve Sultanahmet gibi yoğun ziyaret edilen simge noktalarının kökenleri, Bizans ve Osmanlı dönemlerindeki farklı adlandırmalara ve işlevlere dayanıyor. Roma döneminden Cumhuriyet’e kadar uzanan süreçte birçok cadde ve meydan, su tesislerinden yarış arenalarına kadar çeşitli tarihi unsurlarla adlandırıldı.
İstiklal Caddesi’nin İsim Serüveni
Kentin en işlek noktalarından olan İstiklal Caddesi, mevcut adına 1927 senesinde kavuştu. Osmanlı devrinde “Cadde-i Kebir” yani Büyük Cadde olarak kayıtlara geçen güzergah, bölgedeki Levanten topluluğu tarafından “Grande Rue de Péra” biçiminde anılıyordu. Yunancada “öte yaka” ya da “karşı taraf” manasına gelen Pera tabiri, Haliç’in karşısındaki yerleşimi tarif etmek üzere benimsenmişti.
Sultan Abdülaziz döneminde 19. yüzyılda Paris tarzı bulvarlara benzetilen alan, Türk ordusunun kenti işgalden kurtarması ve Cumhuriyet’in kuruluşu anısına “İstiklal” ismini aldı.
Taksim Meydanı Adını Su Dağıtımından Alıyor
Şehrin merkezi konumundaki Taksim Meydanı, adını askeri bir başarıdan ya da tarihi bir şahsiyetten değil, altyapı mühendisliğinden alıyor. 18. yüzyılda Sultan I. Mahmud idaresinde kurulan şebeke, Belgrad Ormanı kaynaklı suların kente taksim edilmesini sağlıyordu.
Suyun dağıtıldığı “Taksim Maksemi” adlı taş tesis, meydana günümüzdeki adını kazandırdı. Önceleri kırsal bir yol ayrımı olan bölge, 1928 yılında dikilen Cumhuriyet Anıtı ile modern bir meydan niteliğine kavuştu.
Sultanahmet’in Hipodrom ve At Meydanı Geçmişi
Tarihi yarımadada bulunan Sultanahmet Meydanı’nın temelleri Roma İmparatorluğu dönemine kadar uzanıyor. Bizans çağında “at yolu” anlamına gelen ve 100 bin kişi kapasiteli yarış alanını barındıran meydan Hipodrom olarak biliniyordu.
Osmanlı devrinde yarışlar yapılmasa da saha At Meydanı ismiyle varlığını sürdürdü. Bölgenin bugünkü resmi adı olan “Sultanahmet Meydanı” ise 1908 tarihindeki belediye kararıyla tescillendi.
Beyazıt, Divanyolu ve Karaköy’ün Tarihi İsimleri
İstanbul Üniversitesi girişinin bulunduğu Beyazıt Meydanı, MS 4. yüzyılda Konstantinopolis’in en geniş toplanma alanıydı ve üzerindeki anıt nedeniyle Forum Tauri (Boğa Meydanı) olarak anılıyordu. İmparator I. Theodosius’un MS 393 yılındaki düzenlemesiyle Forum Theodosius adını alan saha, 1454’te Fatih Sultan Mehmet’in yaptırdığı saray ve sonrasındaki II. Bayezid Külliyesi ile Beyazıt Meydanı’na dönüştü.
Sultanahmet ile Beyazıt’ı bağlayan Divanyolu Caddesi, Bizans döneminde “Orta Yol” manasındaki Mese adını taşırken, Osmanlı’da divan heyetinin geçiş yolu olması nedeniyle Divanyolu adını edindi. Cenevizlilerin ticaret üssü olan Galata bölgesi ise 20. yüzyıldan itibaren ağırlıklı olarak Karaköy adıyla anılmaya başlandı.
