Karadeniz’de yaşanan insansız hava aracı hareketliliğinin ardından açıklamalarda bulunan Bulgaristan Eski Dışişleri Bakanı Nadezhda Neynsky, gerilimin ülkesinin Münhasır Ekonomik Bölgesi’ne kadar ulaştığını belirterek müttefikler arasında resmi istişare öngören NATO Antlaşması’nın 4. maddesinin işletilmesi gerektiğini savundu.
Bölgedeki deniz ticaretinin ve seyrüsefer emniyetinin doğrudan halkın refahı ile bağlantılı olduğunu dile getiren Neynsky, hava sahası ve deniz güvenliğine yönelik ihlaller hakkında şu değerlendirmelerde bulundu:
ülkesinin NATO Antlaşması’nın 4. maddesi uyarınca müttefikleriyle istişare talep etmek için tam ve haklı gerekçelere sahip olduğunu belirtti. 4. maddenin doğrudan 5. maddeyi tetiklemediğini hatırlatan deneyimli diplomat, Karadeniz’deki durumun artık uzak bir dış çatışma olarak görülemeyeceğini ve güvenlik endişelerinin NATO masasına taşınması gerektiğini ifade etti.
İHA hareketliliğinin tesadüf olmadığını kaydeden eski bakan, bölgedeki psikolojik baskı unsurlarına dikkat çekti:
son olaylarda kullanılan İHA’ların kaza sonucu değil, kasıtlı bir provokasyon ve hedefli bir saldırı amacıyla gönderildiğini savundu. Rusya’nın bu tür eylemlerle bölge ülkelerinde korku iklimi yaratarak iç tartışmaları alevlendirmeyi hedeflediğini belirten eski bakan, korkuyla alınan kararların tehlikesine işaret etti.
NATO’nun 4. ve 5. Maddeleri Arasındaki Fark
Kuzey Atlantik Antlaşması çerçevesinde 4. madde, herhangi bir üye devletin egemenliği, sınır bütünlüğü ya da güvenliği risk altına girdiğinde devreye giren diplomatik bir danışma sürecidir. Doğrudan askeri harekat zorunluluğu içermeyen bu mekanizma, krizlerin derinleşmesini önlemek amacıyla ittifak içinde ortak bir siyasi duruş oluşturulmasını hedefler.
İttifakın 5. maddesi ise bir üyeye yapılan silahlı saldırıyı tüm üyelere yapılmış kabul ederek müşterek askeri savunma sürecini yürürlüğe koyar.
Sofya hükümetinin güvenlik krizini ele alış biçimini de eleştiren Neynsky, kamuoyunun net bilgilere ihtiyaç duyduğunu aktardı:
Ulusal Güvenlik Danışma Konseyi’nin toplanmakta geciktiğini vurguladı ve kamuoyunun sadece İHA’ların kime ait olduğunu değil, benzer olayların tekrarlanmaması için hangi somut güvenlik tedbirlerinin alındığını duyması gerektiğini ifade etti.
