Arap Yarımadası’nda 2018 yılında etkili olan iki kasırganın Rubülhali Çölü’nde yarattığı su birikintileri, çöl çekirgelerinin nüfusunu üç nesilde 8 bin katına çıkararak Asya ve Doğu Afrika genelinde son yetmiş yılın en geniş çaplı istila krizine yol açtı.
Umman ve Yemen’in muhtelif kesimlerine Mayıs 2018’de Mekunu, Ekim 2018’de ise Luban kasırgaları düştü. Bölge ortalamasının yaklaşık beş katına denk gelen 100 ila 300 mm düzeyindeki yağışlar, Rubülhali Çölü’nde geçici göller meydana getirerek toprağın nemlenmesini ve çekirgelerin kütlesel şekilde üremesini sağladı.
Popülasyonda Üç Nesilde Yaşanan Devasa Artış
İki haftalık kuluçka, altı haftalık larva gelişimi ve üç haftalık yetişkinlik olgunlaşması döngüsüne sahip çekirgeler, elverişli sıcaklık ve nem ortamında üç nesil boyunca fark edilmeden çoğaldı. Tek bir nesilde 20 kat büyüyen popülasyon, birbirini izleyen üç neslin ardından yaklaşık 8 bin katlık artış gösterdi.
İlk kasırganın ardından kuruma sürecine giren toprak, ikinci kasırganın getirdiği yağışlarla tekrar nem kazandı ve üreme zincirinin kesilmesini önledi. Gelişen devasa sürüler, Ocak 2019 itibarıyla Suudi Arabistan ve Yemen geneline yayılmaya başladı.
Günde 160 Ton Bitkiyi Tüketen Sürüler
Yetişkin bir çöl çekirgesi ortalama 2 gram ağırlığında olup günde kendi kütlesi kadar bitki tüketiyor. Sayısal yoğunluk arttıkça fizyolojik ve davranışsal değişime uğrayan böcekler, kilometrekare başına 40 ila 80 milyon bireyden oluşan sürüler meydana getiriyor.
Günde 150 kilometre yol katetme kabiliyetine sahip bir kilometrekarelik sürü, 24 saat içinde ortalama 160 ton yeşil bitkiyi tüketebiliyor. Söz konusu miktar, yaklaşık 35 bin insanın günlük gıda ihtiyacına karşılık geliyor.
Kıtalararası Yayılım ve Mücadeleyi Zorlaştıran Etkenler
2019 yılının ilkbahar aylarında İran, Pakistan ve Hindistan sınırlarına ulaşan istila, Aden Körfezi üzerinden Etiyopya ile Somali’ye intikal etti. Aralık 2019 tarihindeki Pawan Kasırgası Doğu Afrika’daki üreme koşullarını uzatırken, Kenya 2020 başında son 70 yılın en ağır çekirge kriziyle karşılaştı.
Süreç boyunca takip ve kontrol adımlarının aksamasında şu gerekçeler öne çıktı:
Yemen ve Somali’de süren çatışmalar sebebiyle üreme alanlarında gözlem yapılamaması
Doğu Afrika Çöl Çekirgesiyle Mücadele Örgütü imkanlarının kısıtlı kalması
COVID-19 salgınına bağlı tedarik zinciri aksamaları yüzünden pestisit sevkiyatı ve uzman transferinin sekteye uğraması
Kuzeybatı Hint Okyanusu’nda 2018’de 2, 2019’da ise 8 kasırga gerçekleşerek 1976 yılından bu yana görülen en yüksek seviye kaydedildi. Okyanus yüzey sıcaklığındaki yükselişin bu tür doğa olaylarının tekrarlanma ihtimalini artırdığı bildirildi.
